Rozdział XI: Wzgląd na regulacje prawnopodatkowe

Przy opracowywaniu projektu umowy z zakresu prawa cywilnego warto mieć też na względzie regulacje prawnopodatkowe. Rodzaje zapisów, jakie znajdą się w takiej umowie, mogą bowiem przesądzić o powstaniu, lub nie, obowiązków i zobowiązań podatkowych.

Tak np. zgodnie z art. 15 ust. 1 Ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535 z późn. zm.): Podatnikami [VAT] są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W myśl jednak ust. 3 pkt 3 tej ustawy: Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności: z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2–9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich – przez co można by rozumieć, choć nie wydaje się być to zgodne z wykładnią literalną tego przepisu, konieczność zamieszenia w umowach o świadczenie usług w celu wyłączenia ich z opodatkowania podatkiem od wartości dodanej zapisu w przedmiocie odpowiedzialności usługobiorcy za szkody wyrządzone osobom trzecim w związku lub przy okazji wykonywania zawartej z nim umowy przez usługodawcę160. Przy tym w art. 13 pkt 2–9 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350 z późn. zm.) mowa jest odpowiednio o: przychodach z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, a także przychodach z uprawiania sportu, stypendiach sportowych przyznawanych na podstawie odrębnych przepisów oraz przychodach sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych; przychodach z działalności duchownych, osiąganych z innego tytułu niż umowa o pracę; przychodach z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach arbitrażowych z partnerami zagranicznymi; przychodach otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek; przychodach osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, takich jak zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników i inkasentów należności publicznoprawnych, oraz przychodach z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej; przychodach otrzymywanych przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych; przychodach otrzymywanych przez członków Rady Mediów Narodowych; przychodach z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwanych wyłącznie od: a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora – jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością, c) przedsiębiorstwa w spadku; przychodach uzyskanych na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychodach z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.

Poza tym nie powinno się tu również zapominać o unormowaniu z art. 22 § 1 i 12 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 z późn. zm.). Zgodnie z nim przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Przy tym nie jest dopuszczalne zastępowanie umów o pracę umowami o charakterze cywilnoprawnymi w przypadku, gdy praca ma być świadczona na takich właśnie zasadach.