
Ca.—Particula relative. Usase esta particula como relative.V.gr.==Pappang bagobo ca iniboñagan den, yan ded casarigan tamanobo.==Todos los bagobos que se han bautizado merecen mi confianza.Usase también de ordinario como preparación en los casos que en españolusamos de estas preposiciones: de, á, para, con, en, por, sin. V.gr.—Yan sacop ca España, guminaoa ca Hadi. El súbditoespañol profesa amor al Rey.—Con esta particula ca antepuesta ala raíz, se forman ordinariamente los abstractos. V.gr.— Datong,llegar.— Ca-datong, llegada. Por fin, el ca se usa algunavez como pronombre personal, en lugar de cona y si cona,segunda personal del singular. V.gr.—Andá ca? Adónde vas?—Uli ca den. Vuélvete ya, etc.
Ca-al-lang.—Esclavitude.
Ca-amay.—Paternidad.
Ca-anda-an.—Pobreza.
Ca-andá pa.—Antes.
Ca-balo, ca-balo-an.—Viudedad, viudez.
Cabaloan.—Pocos.
Ca-baloyon.—Mareo, desmayo, deliquio.
Caban.—Arca, caja.
Ca-baring-an.—Dificultad, impedimento.
Cabasan.—Escollo.
Ca-bata-an.—Juventud, niñez.
Ca-batasan-an.—Ley, costumbre.
Ca-bayá.—Fuero, querer, poder.
Cabcab.—Despolvar.
Ca-bincog.—Flexión.
Cabir.—Morral, mochila.
Ca-birang.—Suma.
Cabit.—Manosear, teclear.
Cabit cabit.—Manoseo.
Ca-bocad.—Flor.
Ca-bocad-an.—Florido.
Ca-boc cor-an.—Vigor, fuerza.
Cabod-dos.—Preñez.
Cabog.—Murciélago.
Cabol.—Malva.
Ca-bol-log.—Decisión.
Ca-bolog.—Ceguera.
Ca-bon-nal-an.—Prueba, razón. || Credencial.
Ca-ani.—Cosecha, recolección.
Ca-aroy-an.—Conformidad, unanimidad.
Ca-baba-an.—Bajura.
Cabal-lo.—Aroma.
Ca-bon-nong bon-nong.—Capricho.
Cabon-nosan.—Bosque, selva.
Ca-borong.—Consternación.
Ca-bosoa-an.—Tentación, inspiración del demonio.
Ca-bosog-an.—Saciedad, hartura.
Ca-bontu-dan.—Prominencia.
Cabuon.—Marisco. || Perla.
Cabus.—Mengua, venir á menos.
Ca-cale.—Piqueta, azadón.
Cacang.—Brida, freno.
Ca-catig.—Juicio, saber.
Ca-cayo-an.—Alameda, árbolado.
Cacó.—Cacao, planta y fruta así llamada.
Ca-col las.—Estupor.
Ca-dabo.—Caida, traspié.
Ca-dabo-an.—Precipicio. || Engaño, trampa.
Ca-dacol-li.—Sublimidad, grandeza, dignidad.
Ca-dacol-lan.—Extensión, magnitud, (como el anterior).
Cadag.—Victoria.
Cadalao.—Empeorar, ir una cosa de mal en peor.—Cadalao-an a.Aun será peor.
Ca-dalang-an.—Impedimento.
Ca-dal-lom-an.—Profundidad.
Cadar.—Raspar.
Ca-daraga.—Pubertad de la muger. || Soltería.
Cadar-an.—Raspador.
Cadát.—Mal, maldad, malear.
Cadat-an.—Maldad, iniquidad, corrupción.
Ca-datas.—Estatura, elavación.
Ca-dayao-an.—Beatitud, beinaventuranza.
Ca-dayo.—Alegría, consuelo.
Ca-dia.—Separación.
Ca-digor-an.—Bien, bondad.
Ca-dil-los.—Resbalón.
Ca-dil-los ca cagui.—Tergiversación de palabras.
Ca diri.—Sinó.
Cadita.—Muchedumbre, abundancia.
Cadita-an.—Muchedumbre de alguna cosa. || Parentela.
Ca-diuata.—Divinidad, numen.
Cadua.—Segundo.
Ca-dol-la-an.—Estrañeza.
Ca-doma-an.—Compañia, compañero.
Ca-dom-mog.—Choque.
Cadongan.—Cuando (en futuro).
Cadongan pa.—Cuando (en pretérito).
Cagaan.—Levedad, suavidad, facildad, de poco peso.
Cagang.—Cangrejo.
Cagani.—Envalentonarse, enfurecerse, furor.
Cagani-an.—Valentía, atrocidad, fiereza.
Cagasa.—Flaqueza, enflaguecer.
Cagasa-an.—Flaqueza, extenuación, contunsión.
Cagat.—Morder, arañar.
Caggud.—Adquirir.
Cago.—Jarana.
Ca-gob-ba.—Destrucción, ruina.
Ca-gon nao.—Frío, frialdad.
Ca-gon-nao-an.—Escalofrio.
Cagpa.—Pecho.
Cagpot.—Entender, comprender.—Diri si cona ma-cagpot caquinastila? ¿Tú no entiendes el español?—Cagpotan co den y bagobo. Yoentiendo el bagobo.
Cagui.—Hablar. || Palabra, expresión.
Cagui cagui.—Confabulación, enredo.
Ca-guit.—Pisoteo, pisotear.
Cagui taoang.—Sinrazón. || Codicia.
Ca-himan.—Esperanza.
Ca-ibog-an.—Antojadizo, caprichoso.
Caido.—Misericordia.
Caido ido.—Orfandad.
Caido-an.—Caritativo, misericordioso.
Ca-itom-an.—Negrura, tintura.
Cais.—Rasa.
Caiya.—Vergüenza.
Ca-labay-an.—Demasía, excesso.
Ca-labi-an.—Exageración.
Ca-laga-an.—Preciosidad, precio, valor.
Calag calag.—Pataleo.
Ca-lagbas.—Trasfixión.
Ca-lagpus-an.—Flagelación.
Calambat.—Reja, enrejado, verja.
Ca-lambo.—Lozanía.
Ca-lango.—Crápula, embriaguez.
Calaoang.—Azafrán.
Calasag.—Escudo.
Calat.—Hongo.
Ca-lauang-an.—Penetración, mojadura.
Ca-layat ca layat-an.—Altura. || Longitud.
Ca-layon ca bolan.—Plenilunio.
Calibanbang.—Mariposa.
Calibasbas.—Golondrina.
Ca-licobang.—Anchura.
Ca-lido.—Desconsuelo, apuro, necesidad.
Ca-ligmat.—Fugacidad.
Ca-lima.—Quinto.
Ca-limud.—Suma.
Ca-limod-an.—Reunión, congregación.
Ca-linao-an.—Bonanza, quietud, tranquilidad.
Ca-lingao.—Olvidarse.
Calit calit.—Balancear.
Ca-liuat-an.—Estirpe.
Calius.—Dislocación.
Cal-las.—Conmoción.
Caloa.—Segundo, segunda. || Manceba, sugunda mujer.
Ca-loblob.—Atasco, atascarse.
Calogcog.—Acribar.
Calogcogan.—Marisco.
Ca-log-god-an.—Esmero, cuidado.
Calogog.—Verruga.
Calomate.—Tomate.
Calomete.—Flojedad, debilidad.
Ca-lom-mus.—Humedad, mojadura.
Ca-lomoc.—Blandura, suavidad.
Ca-lon-nao.—Lozanía.
Ca-lonud.—Retroceso.
Calosisi.—Papagayo.
Ca-loto.—Sazón, madurez.
Calumbanat.—Perpetuidad, perennidad.
Ca-lun-nud.—Sumersión.
Callag.—Amar, querer.
Callet.—Loro, perico.
Cama.—Almohada.
Camagui.—Collar de oro. Muy apreciado entre bagobos y otrastribus infieles de Mindanao.
Ca-mama.—Pubertad del varón, virilídad.
Ca-mam-mis-an.—Dulzura.
Camanga-an.—Amoladera.
Ca-mate.—Agonía, agonizar.
Ca-manobo-an.—Hurmanidad. || Genio, costumbre.
Camay camay.—Bracear.
Cambing, cabig.—Cabra.
Camcam.—Tocar, tocamiento.
Cami.—Nosotros.
Cam-me.—Canela.
Camod-dang.—Miedo, horror.
Camot.—Arrasar.
Campilan.—Falange, arma blanca de afilado acero.
Campoc.—Riñones.
Camugá.—Legaña.
Camuga-on.—Legañoso.
Can.—Comida.
Canac-can.—Para mi, á mí, conmigo.
Canat.—Tirantez, tensión.
Ca-nayon-an.—Confin.
Candin.—El, aquel.
Cange.—Coger, agarrar.
Cangit-tong-ngan.—Tinieblas, oscuridad.
Cangolog.—Tonteria. || Insensato, lunático.
Cangoi.—Espiga.
Cani.—Después, luego.
Ca-nipis-an.—Delgadez, sutileza.
Canita.—Para, á, con, por nosotros.
Ca-nito-an.—Superstición.
Can-non.—Aqui, ahora.
Can-numan.—Sesenta.
Canob-bac.—Precipitación.
Ca-nong-nong-an.—Discresión.
Canogon.—Deplorable, digno de lástima.
Caoa.—Caldera.
Caoali.—Cacerola.
Caoang.—Hueco, vacio.
Caoasa.—Caudal.
Caoayan.—Caña.
Caob.—Envainar.
Ca-od-do.—Habitación, vivienda.
Caoil caoil-an.—Broche.
Ca-og-got.—Cópula.
Ca-ogpo-an.—Descendencia, posteridad.
Ca-ola-an.—Prodigalidad.
Ca-oli-an.—Restauración.
Ca-olo.—Caudillo, jefe.
Ca-onaoae.—Simpatía, semejanza.
Ca-onat.—Expansión, dilatación.
Ca-ontong-an.—Provecho.
Ca-os-sa-an.—Especialidad, diferencia.
Ca-otep.—Bullicio, algazara.
Ca-palin-an.—Cambio, conversión.
Ca-panayon-an.—Próroga.
Ca-panday-an.—Industria, idea, destreza.
Ca-pantoc, ca-pantoc-an.—Sinopsis, brevedad, derechura.
Ca-paos.—Ronquera.
Ca-patag-an.—Llanura.
Capcap.—Tentar con las manos, examinar por medio del sentidodel tacto.
Cape.—Café.
Capi capi.—Alear.
Ca-piapia.—Convalecencia.
Capig.—Cojo, baldado, cojera.
Ca-piid.—Trasporte.
Ca-pirit.—Fuerza, tirania.
Capis capis.—Aleta de pescado.
Ca-pit-to.—Séptimo.
Ca-pit-toan.—Setenta.
Capó.—Palabra de subjuntivo.—Acaso, por ventura, V.gr.—Cadomatong capó si candin, marodini si cona. Si acaso llegase él, vendrástú aquí.
Ca-pog-ga.—Estrujón.
Capolan.—Cajita de metal fundido en donde losbagobos y otros infieles guardan la cal para tomar buyo.
Ca-polao.—Letargo, pertubación del jucio.
Ca-poloc-an.—Necesidad.
Ca-ponga-an.—Provecho, utilidad.
Ca-pon-no.—Plenitud, colmo.
Capor.—Torcaz.
Cap-pat.—Cuarto.
Cap-po.—Congoja.
Cap-poc.—Asfixiarse, ahogarse.
Capus.—Disminuirse, haber menos.
Caque.—Primogenito, hermano mayor.
Ca-quingat.—Avaricia.
Cara ca manoc.—Cacarear.
Caraban.—Cuesta, subida y bajada.
Caraban-an.—Serrania.
Carabat.—Ladera.
Carabo.—Carabao.
Caraboso P.e.—Cárcel, prisión.
Caracas.—Crujir.
Caracobang.—Caballa, pescado.
Caragag.—Papagayo.
Caramag.—Viento, aire.
Caramit-an.—Grima, miedo.
Caran.—Cogon, hierba que se da espontaneamente, y es muy buenapara pasto de animales.
Caran-aoan.—Cogonal. || Yermo, desierto.
Ca-rarag.—Amarillez.
Cararing.—Concebir, concepción.
Ca-ripongot.—Irritación, enfado.
Caroan.—Provecho, utilidad.
Carocob.—Aprisco, jaula.
Carocong.—Calentura intermitente.
Ca-rod-dog.—Podredumbre.
Ca-rogrog.—Brillo, lucimiento.
Carorong.—Cucaracha.
Caroy-an.—Unanimidad.
Carsada.—Calzada, calle. || Reducción, pueblo.
Carupat.—Migaja.
Ca-sab-bad.—Especialidad.
Ca-sabo-an.—Envidia.
Ca-sabad-di.—Unidad.
Ca-sadon.—Identidad.
Ca-sagda.—Reprensión, escarmiento.
Ca-salabit.—Modismo.
Ca-sampot.—Murria, melancolia, triste recuerdo.
Ca-sampot-anan.—Axioma.
Casange.—Tocayo.
Ca-sapolo.—Décimo.
Ca-sarig-an.—Arrimo, apoyo, defensa.
Ca-sasao.—Trastorno.
Cascas.—Escarbar.
Ca-siao.—Noveno.
Ca-siao-an.—Noventa.
Ca-sicad.—Prontitud.
Ca-sigpit-an.—Aprieto, angustia.
Casila.—Camote.
Ca-silad-an.—Lugar de mucho silad ó burí.
Ca-silat-an.—Oriente.
Ca-sil-la.—Esplendor, brillo.
Casili.—Anguila.
Ca-simbacot.—Prontitud.
Ca-sisip.—Metáfora.
Casoc.—Mosquito.
Ca-soco.—Enfado.
Ca-sod-dor-an.—Saber, experiencia.
Ca-sol-loy.—Empellón.
Ca-son-nang.—Resplendor, luciemento.
Ca-son-nud-an.—Demasia.
Ca-soroc-an.—Enseñada.
Castila.—Español, natural de españa.
Ca-sub-but.—Zurcidura.
Ca-sucot.—Apuro, aprieto.
Cata.—Roña, sarna.
Ca-tabancao.—Impureza, deshonestidad.
Ca-tagaga.—Providencia, previsión.
Catagam.—Experiencia, costumbre.
Catagami.—Amigo, amistad, roce.
Ca-tago.—Estado.
Cataladi.—Hermano, pariente.
Cataladi-an.—Hermandad, parentesco.
Ca-talao.—Pusilaminidad.
Ca-talipag.—Travesía.
Catalonan.—Valle.
Catambud.—Aseo.
Ca-tana tana.—Recelo, sospecha.
Ca-tana-an.—Idem. Cuidado, temor.
Ca-tandan.—Arrendamiento.
Ca-tapori-an.—Postrimeria, novismo.
Cataran.—Valle.
Catig.—Aptitude,
saber.==Catig
otep.
Charlatan.—Catig
silum.Buzo.—Catig
selec.
Calumniador.
Ca-tigaton-an.—Propiedad, derecho.
Ca-timor-anan.—Reunión, congregación. || Almacén.
Ca-tipo.—Odio, mala voluntad, calumnia.
Catlo.—Tercero.
Ca-tobus.—Rescate, redención.
Ca-toga-an.—Bondad.
Ca-tog-gas-an.—Dureza, firmeza.
Ca-togol-lan.—Vejéz, decrepitud.
Ca-tol-lid-an.—Rectitud, justicia.
Ca-tolo-an.—Bobada, insania, locura, etc.
Catombal.—Guindilla.
Catompa.—Zanco.
Ca-top-poc-an.—Indolencia, desaplicación.
Cat-tia.—Botella, frasco.
Cat-to cat-to.—Pulsación.
Caua.—Disipar, esparcir. || Parte, fracmento.
Ca-ualo.—Octavo.
Caui caui.—Ensanche.
Cauit.—Corchete, broche, gancho.
Caya.—Pescar con cuerda y anzuelos.
Cayo.—Arbol, leña y madera en general.
Ca-yomoc.—Blandura, facilidad.
Co.—Es de mi, mio; genitivo del pronombre personal sac-can. Co, vosotros. Nominativo del plural en lugar de quio,V.gr.==Anda co? ¿Adónde vais?
Coa.—Fulano, zutano, etc.—Se usa de esta palabra cuando sequiere nombrar una cosa y no se acuerda del nombre, ó el que habla noquiere nombrarla por ser malsonante, ó por otro motivo cualquiera.
Cobang.—Hueco, recinto.—Cobang cobang ca cota. Nicho.
Cobol.—Malva.
Cocob.—Corral. || Granero.
Cocos.—Cepillo.
Cod-dot.—Pellizco, pellizcar. || Pliegue, arruga,rizo.==Cod-dot ca olo. Rizo de la cabeza.
Codon.—Caldero.
Codong.—Agacharse.
Cogal.—Mover.
Cogang.—Costra.
Coglong.—Arpa.
Cogod.—Rallar.
Cogton.—Lograr, obtener.
Coguita.—Calamar.
Colago.—Lechuza.
Colambo.—Mosquitero, pabellón.
Colat.—Hongo.
Coliao.—Haba.
Colili.—Pito.
Colipo.—Tordo.
Col-las.—Horrorizar, se.
Col-long.—Destentado.
Col long col long.—Agitarse, menearse.
Com-mos.—Amarsar.
Con.—Dicen, se dice, cuentan.==Diri mallag con. Dicen que noquiere.
Coong.—Encostradura.
Copas.—Borrar, despintar.
Copoop.—Abrazo, abrazar.
Corab.—Sacudir, sacudida.
Corag-gui.—Persona tonta.
Coraguing.—Desgañitarse.
Corapang.—Cribar.
Cocor.—Horripilación, trepidación.
Coreng.—Pincél.
Coret.—Linea.
Corongan.—Pejepalo.
Corong corong.—Cascabel.
Cosapong.—Mona.
Cosip.—Murciélago.
Coso.—Pantorillas.
Cota.—Pared.
Cotcot.—Escarbar.
Coting coting.—Quisquilloso, melindroso.
Coto.—Piojo.
Cot-on.—Piojoso.
Cub-bot.—Arruga.
Cuda.—Caballo.
Cugal.—Deshumedecer.
Culan, curang.—Faltar, haber menos.
Curigat.—Crujir.
Cuyale.—Abanico, abanic
Describe what you're looking for in as much detail as you'd like.
Our AI reads your request and finds the best matching books for you.
Popular searches:
Join 2 million readers and get unlimited free ebooks