Diccionario Bagobo - Español by Mateo Gisbert - HTML preview

PLEASE NOTE: This is an HTML preview only and some elements such as links or page numbers may be incorrect.
Download the book in PDF, ePub, Kindle for a complete version.

M

Ma.—Particula que antepuesta á algunas raicesabstractas, las hace nombres adjetivos, V.gr., basa, laga,boc-cor. Respeto, precio, vigor. Mabasa, malaga, maboc-cor.Respetuoso, precioso, vigoroso. Tambien se usa de ordinario antepuesta averbos en tiempo futuro, haciendolos intransitivos. V.gr. Gob-bo,lo-cad. Quemar, caer. Magob-bo, malocad. Se quemará, secaerá.

Ma-baba.—Bajo.

Ma-bal-lo.—Aromático.

Ma-basa.—Atento, deferente.

Ma-bantog.—Ilustre, famoso.

Ma-bod-dos.—Preñado, da. Se dice de cualquier hembra que haconcebido y tiene la criatura en el vientre. Se dice tambiénfiguradamente del palay cuando está granando, y de otras semillas, lomismo que de las nubeds hinchadas ó cargadas de agua.

Ma-boyoc.—Flexible.

Ma-bolag.—Rubio.

Maca.—Partícula que alguna vez se usa antepuesta ala raíz dándole terminación futura, y afirmando que puede hace lo que elverbo significa. V.gr. pano, andar.—Si cona macapano den.Tú podrás andar ya.

Maca-dayo.—Letificante, lo que alegra.

Macan.—Alimento.

Macatol.—Picante, molésto. || Sarna, picazón.

Ma-corang.—Atolondrado.

Ma-dolom.—Hondo, profundo.

Madat.—Malo, aleve.

Mad-dos.—Escozor.

Mad-digor.—Bien, bueno.

Madio.—Lejos.

Madita.—Muchos. || Abundar.

Ma-dol-la-an.—Portentoso, admirable.

Madoya.—Pastel.

Magan.—Leve, ligero.

Magani.—Valiente, sanguinario, bárbaro.

Magasa.—Delgado, flaco, macilento.

Magay.—Pita.

Mag-garagar.—Paciencia.

Mag-gor.—Sufrir, tolerar, padecer resignado.

Maguinbata.—Rejuvenecer.

Maguindanao.—Moro de Mindanao.

Maguintóo.—Creer, dar crédito.

Magsosoli.—Remunerador, premiador.

Ma-ilo.—Emponzoñador, envenenador.

Ma-ipa.—Avispado, vivo, suspicaz.

Malaan.—Mezquino.

Ma-laga.—Caro, precioso.

Ma-lambo.—Gordo, corpulento. || Mantecoso.

Malayat.—Alto, largo.

Malicobang.—Ancho, espacioso.

Ma-ligmat.—Adelantado.

Mal-laqui.—Joven, soltero.

Mal-lo.—Alisar.

Mal-long.—Sombrío.

Ma-long-an.—Idem. Lugar melancólico, triste.

Mal-loto.—Encarnado, colorado, rubio.

Mal-lo mal-loto.—Bermejo.

Ma-log-god.—Activo, diligente, estudioso.

Ma-lomet.—Achacoso, débil, enfermizo.

Ma-lomoc.—Blando, fácil.

Ma-lon-nao.—Verde, lozano, frondoso.

Ma-loos.—Pulido, remilgado.

Ma-los-sot al-lo.—Mediodia.

Ma-lopig.—Perjudicial.

Mallag.—Querer.

Mama.—Hombre, varón. Tambien se dice de los animales varones,V.gr. para decir caballo, se dice: Cuda mama. Perro: Aso mama,etc.

Mamá.—Mascar buyo con la bonga, cal y tabaco.—Mag-mama quita,adi. Vamos á mascar, amigo.

Mama-on.—Bonga, fruta de la palma llamada palma de la bonga,la cual suelen los indios mascar con el buyo, después de haberla partidoen dos ó tres pedazos, y puesto un poco de cal en la parte tierna ycóncava de pedacito que mascan.

Mam-mis.—Dulce.

Manama.—El segundo nombre que los bagobos dan á laDivinidad.

Manan.—Pero, como.

Manan?—¿Porque?

Ma-nanam.—Apetitoso.

Mananandan.—Arrendatario.

Mananap.—Animal, bestia.

Mananap y migosong.—Reptil.

Managit.—Albahaca.

Manaol.—Aguila.

Manda?—¿Adónde?—Manda ca? ¿A dónde vas?

Manga.—Particula, artículo para plural.

Mangad.—Alaja, joya. || Comercio de telas.

Mangad-on.—Hombre rico, que tiene joyas, telas, etc.

Mangadoy.—Oloroso.

Mangagao.—Adúltero. El que quita la mujer de su projimo. || Elque se apodera de lo que no es suyo.

Mangangayao.—Aguerrido, guerrero.

Mangayao.—Guerra.

Mangitom.—Oscurecerse. || Eclipse, oscuridad.

Mangit-tong.—Tenebroso, oscuro.

Mangongolin.—Piloto, timonel.

Mangongubad.—Traductor.

Manica.—Buyo ó betel, cuya hoja mascan los bagobos y la mayorparte de los indios.

Maninipit.—Alacrán.

Ma-nipis.—Delgado, fino.

Manla-lagoy.—Arisco, desertor.

Manobo.—Hombre.—Manobo y andá caroan. Hombre vago,inutil—Manobo taoang. Pobre.

Manoc.—Ave en general.

Manoc lomansad.—Gallo.

Manoc marong.—Gallina.

Manonocot.—Cobrador.

Mansili.—Vibora, culebra.

Mante.—Vivir, sobrevivir.

Manto.—Nuevo.

Mao.—Hediondo.

Ma-pait.—Amargo.

Ma-paos.—Ronco, sin voz.

Ma-paoa.—Vistoso, claro.

Ma-pod-di.—Emponzoñador. || Escosor.

Mapon.—Tarde.—Bani mapon. Ayer tarde

Ma-pos-sol.—Digesto.

Maquedo.—Miserable.

Marag.—Todo.—Marag tollan. Puro hueso, todo hueso.

Ma-rano y guinoa.—Triste.

Ma-rapas rapas.—Altercador, porfiado.

Marapong.—Infecundo.

Mararag.—Amarillo.

Mararag rarag.—Amarillento.

Mararan.—Mil. || Sab-bad mararan. Un mil, millar.

Maras.—Picante.—Maras y vino toy. Ese vino es picante,fuerte.

Marentag.—Pequeño, poco.

Maribo.—Diez mil.

Ma-ripa.—Asqueroso, sucio.

Maro-biring.—Bola, esfera.

Marogang.—Corona triunfal.

Maromicot.—Gargajo. || Cosa espesa.

Marom-mon.—Mudo.

Maron na.—Aspero.

Masalig-gut.—Angosto.

Ma-sarig.—Fuerte, valido, de confianza.

Masin.—Salado.

Maripogcot.—Pituita.

Ma-son-nang.—Brillante, luminoso.

Mas-som.—Vinagre, ágrio.

Mata.—Ojo.

Matabog.—Obeso.

Ma-tacao, ma-taco.—Ladrón.

Ma-tana-an.—Malicioso.

Matan-nob.—Honestidad.

Matanom.—Monarca, principal, jefe.

Matanom-man.—Superioridad, jefatura.

Mate.—Morir.

Ma-tiao.—Diáfano.

Matibolo.—Orbe.

Matig.—Particula que suele anteponerse á la raíz parasignificar que el sugeto de quien se habla es diestro ó versado enaquello que significa la raíz, V.gr.—Matig bono. Asesino. || Matiglampas.

Embargador.—Matig quita ca sala. Pecador.

Matigmat.—Repentinamente.

Ma-tigmos.—Callado.

Matig-nogog.—Obediente.

Matig-ola.—Malgastador, prodigo.

Matig-silom.—Buzo.

Matig-tignoro.—Maestro. || Directorcillo.

Ma-togol.—Renitente.

Matongtong.—Cierto, verdaderamene.

Ma-torog-on.—Dormilón.

Ma-totoc.—Manso.

Ma-tuid.—Recto, justo. || Virtuoso.

Mayag.—Patente, manifiesto, vistoso.

Meila.—Adusto, cimarrón.

Melo.—Prematuro, verde. || Inocente.—Diri co macan y melo booy. No puedo yo comer la fruta verde. || Batasan ca bagobo,tagmagan y hose ca melo manobo. Es costumbre entre bagobos,admitir el arreglo ó sentencia de un hombre imparcial.

Mepiraan?—¿Cuando?

Me-tonton.—Vertical.

Miliad.—Corvo.

Mina-ibog-an.—Antojadizo.

Mina-ido-an.—Misericordioso.

Minailo.—Huerfano.

Minallag-an.—Privado, querido.

Minanga.—Perezoso, tardo, lento.

Minate.—Muerto.

Mingco.—Gato.

Minod-do-an.—Vecino.

Minol-los.—Secretamente, en sigilo.

Mi-pal-li-an.—Réprobo.

Mi-rod-dog.—Podrido.

Misa P.e.—Misa. El Santo Sacrificio del altar.

Mismis.—Méyar el gato.

Misquinan.—Pobre. || Pobremente.

Mi-tid-das.—Parasismo, patatús.

Mitom.—Negro.

Mi-tipon.—Total.

Mod-do.—Vivir, habitar.

Mogton.—Alcanzar.

Molog molog.—Babieca.

Momol.—Encias.

Mona pa.—Antecedentemente.

Find Your Next Great Read

Describe what you're looking for in as much detail as you'd like.
Our AI reads your request and finds the best matching books for you.

Showing results for ""

Popular searches:

Romance Mystery & Thriller Self-Help Sci-Fi Business